Namen ambtenaren openbaar?

Voor alle overheidsinformatie geldt dat dat in principe volledig openbaar is voor iedereen. Op dit uitgangspunt kan een uitzondering bestaan als er een ander zwaarwegender belang is om de informatie niet openbaar te maken. Dat geldt bijvoorbeeld voor gegevens waarvan bij openbaarmaking de persoonlijke levenssfeer van natuurlijke personen (‘privacy’) in het geding is. Bij openbaarmaking van een document op grond van de Wet openbaarheid van bestuur (Wob) mogen die gegevens worden ‘weggelakt’.

Gegevens waarbij de privacy in het geding is, zijn bijvoorbeeld namen van privépersonen. Hoe zit dat met de namen van ambtenaren die vaak – uit hoofde van hun werk – voorkomen in overheidsdocumenten? Kunnen die namen ook worden weggelakt in het belang van hun privacy?

Recent kwam deze vraag weer eens aan de orde in een uitspraak van de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State. Iemand vroeg het college van de gemeente Veere om openbaarmaking van dossiers van de 50 meest recente omgevingsvergunningaanvragen voor bouwen op percelen met een agrarische bestemming. De gemeente maakte de dossiers allemaal op dezelfde manier openbaar: volledig, met uitzondering van alle namen van ambtenaren die geen openbare taak hebben en die geen mandaat hebben voor het nemen van besluiten. Daar nam de verzoekster om informatie geen genoegen mee. Zij wilde juist graag de integriteit van de in de dossiers betrokken ambtenaren kunnen beoordelen aan de hand van hun namen. Verzoekster had het vermoeden dat de besluitvorming in dossiers waarin zij belanghebbende is niet integer was jegens haar.

Mogen namen van ambtenaren zonder openbare taak standaard in alle documenten worden weggelakt?

Sinds een eerdere uitspraak van de hoogste bestuursrechter in 2018 is geaccepteerd dat een bestuursorgaan een vaste gedragslijn hanteert waarbij namen van ambtenaren zonder openbare functie worden weggelakt. Dit is alleen anders als de verzoeker aannemelijk maakt dat het belang van openbaarheid zwaarder weegt. In dit geval voert verzoekster aan dat (1) de gemeente geen vaste gedragslijn hanteert, omdat veel namen van ambtenaren al openbaar zijn via de gemeentewebsite en via LinkedIn en (2) dat het belang van openbaarheid zwaarder weegt om de integriteit van het overheidshandelen te kunnen controleren.

Voor de Afdeling zijn deze omstandigheden niet voldoende om aan te nemen dat het belang van openbaarmaking van de namen zwaarder weegt. Dat de namen van ambtenaren op de gemeentewebsite en LinkedIn staan, maakt nog niet dat zij een openbare functie hebben. De ambtenaren hebben hun namen als privépersonen op LinkedIn geplaatst en niet namens of onder verantwoordelijkheid van het college. Het belang van het controleren van de integriteit van de ambtenaren weegt in dit geval ook niet zwaarder. Verzoekster heeft in dit geval 50 dossiers ontvangen op basis waarvan zij dit kan controleren, ook zonder dat de namen openbaar zijn. Bovendien staan verzoekster in die dossiers andere rechtsmiddelen ter beschikking als zij vindt dat besluitvorming niet objectief tot stand is gekomen.

Al met al weegt de privacy van de ambtenaren zonder openbare functie in dit geval zwaarder dan het algemeen belang van openbaarmaking.

Vindplaatsen tijgermug openbaar?

De zomervakantie in Nederland is nog in volle gang. Al valt het op dit moment wel mee met de tropische temperaturen die Nederland steeds vaker te verduren heeft. Eén van de gevolgen van die tropische temperaturen is een toename van exotische bezoekers naar ons kikkerland. Zo ook de tijgermug: onlangs gesignaleerd in Veenendaal.

De Stichting “Platform Stop Invasieve Exoten” verzocht de Minister om onder meer de precieze vindplaats van deze tijgermuggen. Met een verzoek op grond van de Wet openbaarheid van bestuur verzocht de Stichting de Minister om openbaarmaking van alle documenten over, onder andere, de vindplaatsen van de tijgermuggen.

De Minister weigerde een deel van de informatie, waaronder:

  1. de naam van een bedrijf waar de tijgermuggen gevonden waren, om reputatieschade en financiële schade voor het bedrijf te voorkomen (voorkomen “onevenredige benadeling” van het bedrijf, artikel 10, lid 2, sub g, Wob);
  2. satellietfoto’s van een woongebied waarin ook tijgermuggen waren gevonden, omdat de foto’s op een te klein gebied sloegen dat herleidbaar zou zijn tot concrete adressen. De Minister wilde voorkomen dat de persoonlijke levenssfeer van de bewoners in het geding kwam (eerbiediging persoonlijke levenssfeer, artikel 10, lid 2, sub e, Wob).

De Stichting nam daar geen genoegen mee en kwam bij de bestuursrechter op tegen de weigering van openbaarmaking van deze vindplaatsen. Mocht de Minister de informatie op deze gronden weigeren?

De rechtbank in eerste instantie vond van wel. En de hoogste bestuursrechter?

Weigering van de naam van het bedrijf wegens “onevenredige benadeling” van dat bedrijf (artikel 10, lid 2 sub g, Wob) kan juridisch alleen aan de orde zijn als geen sprake is van milieu-informatie. Voor milieu-informatie geldt op grond van de Wob namelijk een strengere toets: die informatie mag minder snel worden geweigerd dan andere informatie. De hoogste bestuursrechter oordeelde afgelopen 7 augustus dat informatie over de vindplaats van de tijgermuggen wel degelijk milieu-informatie is, omdat het de biodiversiteit aangaat. Alleen al daarom mocht de Minister de naam van het bedrijf niet op deze grond weigeren.

En hoe zit het met de satellietfoto’s? Volgens de hoogste bestuursrechter wordt met openbaarmaking van die informatie niet de persoonlijke levenssfeer van de bewoners geraakt. De hoogste bestuursrechter vindt vooral van belang dat de straatnamen zonder huisnummers niet direct tot bepaalde woningen zijn te herleiden en dat de satellietfoto’s (zonder markeringen en zonder de laatste twee X- en Y-coördinaten) niet zó’n klein gebied betreffen dat er een reële kans is dat deze tot individuele bewoners leiden.

In dit geval heeft de hoogste bestuursrechter beslist dat de vindplaatsen van de tijgermuggen in Veenendaal alsnog openbaar moeten worden gemaakt.

Binnen de tijd beslissen op bezwaar

Er is maar één moment dat je op tijd kunt komen”, zou Johan Cruijff zeggen en dat geldt even goed voor beslissingen op bezwaar. Als iemand het niet eens is met een besluit van de overheid, kan daartegen bezwaar worden gemaakt. Hoe lang heeft een overheidsorgaan eigenlijk om op een bezwaar te beslissen?

Wobstakels: laten inzien is geen horen

Onder Wob-verzoeken vallen vaak documenten die ook derden aangaan. Denk aan gespreksverslagen of overeenkomsten met de overheid of stukken over projecten of procedures waar de overheid bij is betrokken.

Vandaag of morgen

Het omgevingsrecht is continu in beweging. Dat geldt voor de rechtspraak, maar ook de wetgever zit allesbehalve stil. Waar de praktijk goed en wel gewend is aan de ‘nieuwe’ Wet ruimtelijke ordening, Waterwet en Wet algemene bepalingen omgevingsrecht, staat er al weer het nodige op stapel.

(her)bestemming van zorgvastgoed

Leegstand van kantoren is al enkele jaren een bekend fenomeen. Inmiddels zien ook eigenaren van zorgvastgoed – zorginstellingen en corporaties – zich in toenemende mate geconfronteerd met leegstand. Deze leegstandsproblematiek doet zich met name voor bij de klassieke verzorgingshuizen.